Wazektomia - kontrowersyjna metoda antykoncepcji męskiej

Wazektomia to mikrochirurgiczny zabieg, polegający na przecięciu i podwiązaniu nasieniowodów. Często i niesłusznie mylony jest z zabiegiem sterylizacji, czyli usunięcia jąder. Nie sama istota, ale i wskazania odróżniają od siebie te dwa zabiegi. Wazektomia to rodzaj antykoncepcji, a sterylizacja jest metodą leczenia inwazyjnego, w przypadku nowotworów złośliwych jąder.

Jednak nie o różnicach tych procedur będziemy traktować, skoro jak widać są one wyraźne, przynajmniej dla niektórych osób. Wnikniemy bardziej w szczegóły związane z wazektomią.
Budzi ona nadal wiele kontrowersji, ponieważ wiele środowisk uznaje zabieg za trwałe okaleczenie, pozbawienie płodności, myląc ją jednocześnie z potocznie zwaną kastracją. Zwolennicy wazektomii uważają zaś, że jest rodzaj odwracalnej antykoncepcji, która jest jedną z najbardziej skutecznych i bezpiecznych metod.

W Polsce znajdują się nieliczne ośrodki wykonujące zabieg wazektomii. Cena również nie należy do przystępnych, gdyż wynosi około 2000zł. Jednak jest to wydatek jednorazowy, a poza tym koszt wazektomii zwraca się po około 4-5 latach, jeżeli weźmiemy pod uwagę budżet przeznaczony na preparaty hormonalne dla kobiet. Wskaźnik Pearla dla tej metody antykoncepcji wynosi 99,8% - zatem problem jest godny rozważenia...

Wazektomia – co to jest i na czym polega?
Jest to inwazyjny zabieg przeprowadzany w sterylnych warunkach. Pacjent jest znieczulany miejscowo, specjalnym bezigłowym urządzeniem. Odczuwa się to jako „pstryknięcie gumką recepturką”. Skóra w polu operacyjnym jest dokładnie dezynfekowana. Następnie bez użycia skalpela i innych ostrych narzędzi, lekarz rozwarstwia skórę, wykonując po obu stronach prącia, niewielkie otwory w skórze, przez które wypreparowuje nasieniowody.

Te z kolei są przecinane, a na powstałe obydwa końce zakłada się szew, albo tytanowe klipsy bądź też się je koaguluje. Z nasieniowodów pobiera się małe kawałki tkanki, do badania histopatologicznego, by stwierdzić, że faktycznie był to nasieniowód.

Powodem do rozmyślań dla wielu panów, jest to, co dzieje się wówczas z ich plemnikami... Są one wówczas reabsorbowane przez organizm, czemu towarzyszy wytworzenie charakterystycznych przeciwciał. I tu uwaga – mogą one w późniejszym czasie zaowocować niepłodnością, nawet po rewazektomii.

Cała „operacja” trwa od 15 do 30 minut. Czas może się wydłużyć ze względów anatomicznych, co ma na ogół miejsce podczas wykonywania zabiegu u otyłych mężczyzn.
Po wszystkim zakładane są małe opatrunki, które należy usunąć przed toaletą wieczorną w dniu wykonania zabiegu. Wazektomia nie jest wykonywana w znieczuleniu ogólnym, dlatego też bezpośrednio po niej, mężczyzna może wrócić do domu, sam, prowadząc samochód.
Już w ten sam dzień można podjąć na nowo aktywność seksualną. Jednak warto poczekać 2-3 dni i dać szanse zagoić się rankom.

Przez czas 8 tygodni po zabiegu należy stosować dodatkowe metody antykoncepcji, ponieważ w nasieniu mogą występować jeszcze plemniki. Po tym czasie by upewnić się, że nasienie zostało oczyszczone z plemników, wykonuje się badanie ejakulatu po 8 i 12 tygodniach od zabiegu oraz każdorazowo na zlecenie lekarza.

Jakie badania wykonuje się przed zabiegiem?
Badania na jakie trzeba zwrócić uwagę przed zabiegiem to:

• morfologia krwi
• badanie WR (w kierunku kiły) i HBS (w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu B)
• badanie ogólne moczu
• inne, według zlecenia lekarza, np. antygen PSA

Co zyskujemy?
Dzięki wykonaniu zabiegu, zwiększa się bezpieczeństwo stosunków płciowych. Jak pokazują dane statystyczne, ewentualne ciąże zdarzają się w ilości 1 na 2000 kobiet. Oprócz tego poprawia się jakość życia seksualnego, jego spontaniczność oraz atrakcyjność, jak również relacje między partnerami. Funkcje seksualne oraz wygląd nasienia nie ulegają zmianie. Staje się ono wolne od plemników, które stanowią około 1% ejakulatu, co zresztą jest oczekiwane.
Ponadto nie bez znaczenia jest odciążenie organizmu kobiety z przyjmowania leków hormonalnych, które nie dość że często są źle dobrane, powodują masę działań niepożądanych to i z obowiązkowością pań, w ich przyjmowaniu różnie bywa. Metoda jest odwracalna, a procent odwracalności zależy od ośrodka, w którym wykonuje się wazektomię i rewazektomię.

Jakie są wskazania do tego rodzaju antykoncepcji?
Wskazania do wazektomii są rozmaite. Antykoncepcja służy zapobieganiu niechcianej ciąży, zatem przeznaczona jest dla każdego mężczyzny. Zaleca się jednak by miał on więcej niż 30 lat oraz był ojcem. Wazektomię wykonuje się również u bezdzietnych i młodszych mężczyzn, ale pełnoletnich. Na uwagę zasługuje też fakt, że wielu mężczyzn decyduje się na zabieg, ponieważ w ten sposób chcą zapobiec np. dalszemu rozpowszechnianiu się jakiejś choroby genetycznej. Niejednokrotnie panowie podejmują decyzję o wazektomii, by zdjąć ze swojej partnerki wyłączność dbałości o antykoncepcję. Nietolerancja hormonów, ciężka choroba partnerki oraz niewystarczająca ilość sił i środków na wychowanie kolejnego dziecka, też stanowią powody, dla których warto pomyśleć o zabiegowym rozwiązaniu sprawy.

Kiedy odradza się wazektomię i jakie są jej minusy?
Wazektomię odradza się młodym i bezdzietnym mężczyznom. Ponadto nie jest to metoda antykoncepcji dla jeszcze niezdecydowanych panów oraz tych nieco przymuszonych, przez swoje partnerki.
Trzeba mieć jeszcze na uwadze, że wykonanie takiego zabiegu ma swoje ciemne strony. Zalicza się do nich obniżenie poczucia własnej wartości z powodu wywołanej niepłodności, trudności w odzyskaniu płodności (pewne źródła podają, że udaje się ją przywrócić jedynie w 30% przypadków, ale istnieją też opinie, że w zależności od ośrodka, liczba ta może wynieść ponad 70%), bardzo wysokie koszty rewazektomii oraz ryzyko wystąpienia bolesnych powikłań po zabiegu.
Zdarza się jeszcze, że po wazektomii dochodzi do rekanalizacji nasieniowodu i wówczas wtedy na nowo mężczyzna staje się płodny. Jest to jednak rzadkie zjawisko.
Stwierdzono, że u mężczyzn po wazektomii, częściej występują problemy z prostatą w postaci łagodnych zmian. Jednak uważa się, że ma to związek ze zwiększoną dbałością o swoje zdrowie, tej części męskiej populacji. Także wcześniej wspomniany problem wytwarzania się przeciwciał przeciw plemnikom w organizmie męskim, pozostawia trochę obaw co do dalszych planów prokreacyjnych.

Jakie mogą być powikłania po zabiegu?
Do głównych powikłań po wazektomii zalicza się dolegliwości bólowe, obrzęk, krwiaki i zakażenia w obrębie ran pooperacyjnych. W późniejszym czasie mogą utworzyć się zrosty, które dostarczają nieprzyjemnych wrażeń, jak np. ból, spinania.
Wszystkie te stany można zwalczyć stosując się do zaleceń lekarskich. W razie niepokojów zawsze trzeba skonsultować się z medykiem, który przeprowadził zabieg lub udać się do swojego lekarza rodzinnego po poradę.

Wazektomia jest bezpieczną i skuteczną metodą antykoncepcji męskiej. Dzięki niej możliwe jest zrezygnowanie przyjmowania tabletek hormonalnych, których działania niepożądane spędzają sen z powiek wielu kobietom. Zmiana podejścia do wazektomii, jak również propagowanie wiedzy na jej temat, być może zaowocuje jasnym i przejrzystym sformułowaniem przepisów regulujących jej legalność.