Skarby lasu - grzyby jadalne

Wybierając się na grzyby dobrze by było choć trochę się na nich znać – ocenić, czy jest to grzyb jadalny, wiedzieć jakie lubi warunki, w jakich miejscach występuje i co z niego można przyrządzić do jedzenia. W tej części „Skarbów lasu” poznamy najczęściej spotykane grzyby jadalne.



Borowik sosnowy
Jak nazwa wskazuje, możemy go spotkać w lasach sosnowych. Poznamy go po „mszystym”, ciemnobrązowym kapeluszu, który przy brzegu różowieje. Ma biały, bezwonny miąższ o łagodnym smaku. Spodnia część kapelusza – rurki – u młodych grzybów jest kremowa, u nieco starszych oliwkowo-żółta. Trzon jest zwykle kremowo-biały.



Borowik szlachetny
Jest to grzyb, który zazwyczaj rośnie w lasach świerkowych. Ma błyszczący, gładki, ciemnobrązowy kapelusz, od spodu koloru od kremowego do oliwkowego, zielonkawo-żółtego. Trzon w okolicach kapelusza i mniej więcej do połowy jest biały, niżej brązowieje.



Borowik ceglastopory
Rośnie w lasach iglastych i mieszanych. Jego kapelusz jest ciemnobrązowy, „zamszowy”. Rurki są pomarańczowo-czerwone, a u młodych grzybków żółte lub żółto-pomarańczowe. Trzon jest koloru czerwono-ceglastego, ale przy kapeluszu jest żółty. Miąższ tego borowika jest żółty, a po przekrojeniu sinieje.

Podgrzybek brunatny
Jest grzybem występującym w borach sosnowych. Ma brązowo-czekoladowy kapelusz i żółtą „poduszeczkę” od spodu, która po uciśnięciu zielenieje. Jego miąższ jest kremowo-biały, o delikatnym smaku i zapachu. Trzon pomarańczowo-żółty. Podobny do niego jest podgrzybek zajęczy – ma „popękany” kapelusz.



Mleczaj rydz
Również występuje w lasach sosnowych. Jest pomarańczowym grzybem, o kształcie lejka. Czasem jego kapelusz jest „cieniowany” na zielono. Od spodu ma pomarańczową blaszkę. Po przekrojeniu wypływa z niego czerwonawy płyn – natomiast dla mleczaja smacznego (też jadalny) charakterystyczny jest biały. Sok z rydzów odstrasza komary.



Gołąbki – słodkawy, winny, zielonkawy i grynszpanowy
Gołąbki winny i słodkawy występują w lasach świerkowych. Gołąbek słodkawy ma kapelusz w przeróżnych odcieniach brązu, cała spodnia część i trzon są biało-żółte. Gołąbek winny odznacza się kapeluszem koloru czerwonego wina, a nawet różowym, z dużo ciemniejszym, a nawet czarnym wgłębieniem. Od spodu ma kremowo-białą (młody) lub kremowo-żółtą blaszkę, która po naciśnięciu ciemnieje. Trzon jest koloru białego, cieniowany na czerwono. Gołąbek zielonkawy występuje w lasach sosnowych i jest to „brat” gołąbka grynszpanowego. Ich kapelusze są w przeróżnych odcieniach zieleni. Młodzi przedstawiciele mają białawy kapelusz. „Dół” grzyba jest biały, z odcieniami żółtego. Grzyby te łatwo pomylić z muchomorem sromotnikowym. Gołąbki nie posiadają pewnych „muchomorowych elementów” w swoim wyglądzie, do których zalicza się: otoczkę przy nóżce (pochwa), pierścień na trzonie, białawe strzępki na kapeluszu, wypukły kapelusz.





Pieprznik jadalny – kurka
Kurka jest grzybem charakterystycznym dla borów jodłowych. Lubi rosnąć w paprociach i jeżynach. Jest kształtu lejkowatego. Kolor tego grzyba może być różny – od jasno-brzoskwiniowego do żółtego. Grzyb ten od spodu ma blaszkę nieco jaśniejszą od koloru kapelusza. Kurka jest „kruchym” grzybem.



Maślaki – zwyczajny, żółty, lepki
Maślak żółty i lepki lubią lasy modrzewiowe. Maślaka żółtego poznamy po wesołym żółto-pomarańczowym kapeluszu, jaskrawo-żółtej poduszce i żółtym trzonie. Maślak lepki jest mniej urzekający od żółtego – jest pokryty śluzem i ma oliwkowoszary kolor. Maślak zwyczajny upodobał sobie polany i młode lasy sosnowe. Jest smacznym grzybem koloru żółto-pomarańczowego. Kapelusz jest pomarańczowy, poduszka nieco jaśniejsza, a nóżka żółtawa.



Borowiec dęty
To niezwykle aromatyczny i cenny grzyb z lasów modrzewiowych. Jego kapelusz przybiera przeróżne ubarwienie, od jasno-cytrynowego, po czerwonobrązowy. Kapelusz pokrywają pilśniowate, trochę ciemniejsze łuski, a od spodu widoczne są wyraźne pory. Trzon jest pusty w środku.



Koźlarze – babka, czerwony, czarny, pomarańczowy
Brzeźniaki to miejsca, które upodobały sobie koźlarz babka i koźlarz czerwony. Koźlarz babka uwielbia „towarzystwo” smukłych brzózek. Ma oliwkowo-brązowy kapelusz z oliwkowo-kremową poduszką. Trzon jest chropowaty czarno-biały. Brunatny kapelusz natomiast jest charakterystyczny dla koźlarza czarnego, który preferuje wilgotniejsze brzeźniaki. Koźlarz pomarańczowy z kolei, występuje między brzózkami, tam gdzie podłoże jest suchsze. Jak nazwa wskazuje, jego kapelusz będzie miał kolor pomarańczowy. Poduszka i trzon – jak u poprzednich koźlarzy. Odmienne od wspomnianych grzybków upodobania środowiskowe ma koźlarz czerwony, który na dobre zagościł w laskach osikowych. Poznamy go po jaskrawym czerwono-pomarańczowym kapeluszu, kremowo-szarej poduszce i smukłym białym trzonie, „oblepionym” brunatnymi kosmkami. Po przekrojeniu tego koźlarza – miąższ ciemnieje.



Czubajka kania i czubajka czerwieniejąca
To grzyby występujące w porębach świerczynowych. Są do siebie bardzo podobne. Czubajka czerwieniejąca jedynie po przekrojeniu zaznacza na swoim miąższu „rumieniec”. Kapelusze obu grzybów są stożkowate, kremowe z brązowymi strzępkami – co odróżnia je od muchomora. Mają biało-kremową blaszkę od spodu, smukłe jasne trzony z brązowymi plamkami i pierścień okalający trzon kilka centymetrów w dół od kapelusza.



Opieńka miodowa
To grzyb zwiastujący... rychłą zimę. Podobnie jak czubajki, opieńka upodobała sobie poręby. Jest to niepozorny grzyb na cienkim miodowo-brązowym trzonie trzonie. Jego kapelusz może mieć przeróżne odcienie brązowego i pokryty ciemniejszymi łuskami. Blaszki na odmianę są beżowo-różowe lub żółtawe.



Na podstawie:
Gumińska B., Wojewoda W., Grzyby i ich znaczenie, PWRiL, Warszawa, 1988
Ignaciuk J., Grzybów zbieranie a i kosztowanie, Oficyna Warmińska, Olsztyn 1991
Ryciny pochodzą z: Ignaciuk J., Grzybów zbieranie a i kosztowanie, Oficyna Warmińska, Olsztyn 1991