Paranoja

Większość z nas od czasu do czasu ma skłonności do potocznie rozumianej paranoi. Warto wiedzieć jednak, kiedy sytuacja wymaga interwencji psychologicznej.

Wedle medycznego rozumienia, paranoik to osoba pełna podejrzeń, wciąż martwiąca się ukrytymi motywami, podejrzewająca, że jest nagminnie wykorzystywana, pozbawiona poczucia humoru. Niezdolność do współpracy, niska samoocena oraz tendencja do społecznej izolacji czynią z paranoików prawdziwych odludków, nierzadko wręcz wrogich otoczeniu. Choć chory ma pełen kontakt z rzeczywistością, nie potrafi jednak zapanować nad swoimi negatywnymi uczuciami – niechętnie się zwierza w obawie przed zdradą, nadinterpretuje gesty, budując żal i gorycz wobec innych osób. Zwykle postrzegany jest jako zimny, kalkulujący i bardzo niezależny.

Źródła tego zaburzenia psychologowie upatrują w rodzinie – występowanie przypadków schizofrenii bardzo często sprzyja pojawianiu się u bliskich paranoi. Również negatywne doświadczenia z dzieciństwa, takie jak pełna strachu atmosfera domowa i częste wybuchu gniewu rodziców mogą często prowadzić do wykształcenia się u dzieci świadomości paranoidalnej.

Terapia jest konieczna, acz niełatwa, gdyż chory zwykle jest bardzo podejrzliwy w stosunku do lekarza. Środki farmakologiczne pozwalające na przełamanie tego oporu są czasem koniecznością. Oczywiście leczenie jest kompleksowe i obejmuje wszystkie sfery życia pacjenta – nietrudno zgadnąć, że paranoik będzie mieć kłopoty z utrzymaniem związku, z rodziną czy w pracy. Na zachodzie dużą skutecznością cieszą się formy grupowego wsparcia i samopomocy – chorym łatwiej jest zaufać sobie nawzajem.
Niestety, długoterminowe prognozy nie są najlepsze. Paranoicy zwykle do końca życia borykają się ze swoimi obawami i przekonaniami i wsparcie psychologiczne muszą mieć w formie ciągłej, aby poradzić sobie z codzienną egzystencją w normalnej rzeczywistości.